وزارت امورزنان، ناظر پالیسی های جندر درافغانستان - وزارت امور زنان

وزارت امورزنان، ناظر پالیسی های جندر درافغانستان

وزارت امـور زنان، ناظر پالیسی های جندر در افغانستان

هنوز در مورد ویژن و میشن (دیدگاه و مأموریت) وزارت نو بنیاد امـور زنان که یک دهه قبل شامل ساختار تشکیلاتی اداره خدمات ملکی افغانستان گردیده است، سوالات زیادی وجود دارد. دیدگاه آن ایجاد جامعه عاری از تبعیض جنسی، و مأموریت آن، رشد سرمایه انسانی زنان، ترویج رهبری زنان و مشارکت آنها در همه عرصه های زندگی، دسترسی زنان به فرصت ها، خدمات و امکانات رشد وانکشاف میباشد. این وزارت حیثیت پل رابط میان زنان و دولت را دارد. از یک طرف، حامی و مدافع منافع و مصالح زنان کشور است و از طرف دیگر مسوؤل تقویۀ و بسیج منبع بشری زنان در راه مشارکت در برنامه های دولت میباشد.

مضمون اساسی این وزارت، تغییر وضعیت زنان است که جهت نیل به آن، پلانها و پالیسی های دولت را در قبال زنان تسوید و انکشاف میدهد و از تحقق آن نظارت می نماید. نقش اصلی این وزارت، نظارت از تحقق پالیسی های ملی و بین المللی جندر در افغانستان میباشد. پالیسی های ملی جندر در وجود اسناد: اعلامیۀ حقوق اساسی زنان افغانستان سال 1380، توافقنامه های بن و لندن، استراتیژی انکشاف ملی افغانستان ( ANDS)، پلان کاری ملی برای زنان افغانستان (NAPWA)، قانون اساسی ج.ا.ا، قوانین کار، کارکنان خدمات ملکی، منع خشونت علیه زن، واضح گردیده است. همینطور پالیسی های بین المللی جندر نیز در وجود اسناد:اعلامیه جهانی حقوق بشر، جنبش پیکن در عمل(BPFA)،کنوانسیون رفع تمام انواع تبعیض علیه زنان(CEDAW)، اهداف انکشافی هزار ساله (MDG) و قطعنامه 1325 شورای امنیت سازمان ملل متحد وضاحت دارد.

تسوید پالیسی، نیازمند داشتن اطلاعات و معلومات جامع است. اطلاعات و معلوماتی که نتیجه تحلیل و تجزیه سروی ها، احصائیه ها و گزارشهای توحید شده باشد. وزارت امور زنان، پالیسی های حیاتی و مورد ضرورت زنان را بانظرداشت نظریات جوانب ذیعلاقه، تسوید می نماید. همچو پالیسی ها بعد از تدقیق و کارشناسی ادارات مسلکی و تخصصی، به مرحله تصویب و توشیح مقامات ذیصلاح میرسد و نافذ می گردد. این وزارت در مرحله تطبیقی، نیز نقش دشوار نظارتی را به عهده دارد و از تحقق آن گزارشده میباشد. پس تهیه و تدارک مسوده پالیسی های معطوف به زنان و نظارت از تطبیق آن، مبنی بر سروی های سراسری و احصائیه گیری ها یک پروسه دشوار است که اجراآت و پیگیری آن، نیازمند تشکیلات و امکانات وسیع، بودجۀ کافی، نیرومند و مجهز با تخنیک و تکنالوژی مدرن میباشد.

این وزارت از سال1380، به اساس فیصله های کنفرانس بن- آلمان، منحيث حلقه اتصال ميان قشرزن و دولت ج.ا.ا در راستای ارتقای سطح آگاهی و ظرفیت، بسیج و تشکل و مشارکت زنان در انكشاف ملي، فعاليت مي کند. موافقتنامه بن که اساس گذار و سنگ بنای اداره ی دموکراتیک و پایدار در افغانستان می باشد، نشان دهنده آن است که مشارکت زنان و توجه به حقوق و وضعیت آنان به مثابه یک نیاز بوده و همچنان به آن  به حیث دیدگاه صلح سرتاسری و روند بازسازی نگریسته می شود.

وزارت امور زنان، يكی از ارگان های اجرايوي نظام و تشکیلات اداري حكومت ج.ا.ا است و حکومت( قوۀ اجرائیه) یکی از قوای ثلاثه دولت میباشد. این ارگان مطابق مقرره تنظیم اجراآت و فعالیت های وزارت امور زنان كه از جانب شوراي وزيران در (4) فصل و (24) ماده تصویب و تنفیذ گردیده، فعاليت مي نمايد.

در ماده دوم این مقرره آمده است: " وزارت امور زنان به حیث اداره مرکزی دولتی، امور مربوط به وظایف خویش را در مرکز و ولایات تنظیم و رهبری میکند."

این وزارت، عضو قوه اجرائيه دولت ج.ا.ا است، وزير آن عضو کابینه (شوراي وزيران ج.ا.ا ) میباشد. بودجه آن شامل بودجه ملي است و ازطرف حكومت، تمويل مي شود. چنانچه در ماده 21 مقرره تنظیم اجراآت و فعالیت های وزارت امور زنان می خوانیم: " تشکیل و بودجه وزارت امور زنان به پیشنهاد وزارت و تائید وزارت مالیه از طرف شورای وزیران منظور میگردد"همینطور ماده هژدهم این مقرره اجرایی بودن این اداره را صراحت میدهد: " تصامیم هیئت رهبری به اکثریت آراء اتخاذ گردیده، بعد از امضای وزیر مرعی الاجرا میباشد. تصامیم هیئت رهبری برای کلیه ادارات و موسسات مربوط وزارت واجب التعمیل است."

اجراآت مالي، اداري و تشكيلاتي وزارت امور زنان، تابع قوانين و مقررات نافذه دولتي است. این وزارت فعاليت هاي خود را در متابعت از برنامه های حكومت و قانون دولت، انتظام مي بخشد و مثل سایر وزارت ها و ادارات حکومتی، فيصله ها و مصوبات دولت وحكومت را اجرا مي کند، چنانچه ماده چهارم مقرره تنظیم اجراآت و فعالیتهای وزارت امور زنان چنین صراحت داده است: " وزارت امور زنان در انجام فعالیت های خود، قوانین، فرامین نافذه کشور تصاویب شورای وزیران و احکام این مقرره را ملاک عمل قرار داده، تطبیق سالم آن را در ساحه فعالیت های مربوط تأمین می نماید"
شورای وزیران ج.ا.ا در جلسه مؤرخ 29 ثور 1387 پلان کاری ملی برای زنان افغانستان را که توسط وزارت امور زنان تهیه و تسوید شد، به حیث وثیقه مهم تاریخی تصویب و آنرا پلان استراتیژیک خود خواند و تمام ادارات دولتی را مکلف به اجرا و تطبیق آن نموده. رئیس جمهور دولت جمهوری اسلامی افغانستان طی پیامی موقف دولت را در قبال این پلان چنین مشخص کرد:

" منافع و مصالح زنان از زمان ایجاد اداره مؤقت و دولت منتخب در کشور، در محراق توجه دولت جمهوری اسلامی افغانستان قرار دارد. دولت افغانستان متکی به اصول و احکام دین مقدس اسلام و به استناد ارزشهای اسناد مهم و معتبر ملی و بین المللی: تفاهمنامه بُن، قانون اساسی کشور، توافقنامه لندن و استراتیژی انکشاف ملی، مُصرانه در صدد تأمین تساوی جنسیت اجتماعی، رفع هرگونه تبعیض علیه زنان میباشد. از اینرو نقش زنان را جهت نیل به اهداف والای انکشاف ملی، اساسی میداند. به این منظور از طرح (پلان کاری ملی برای زنان افغانستان) که وزارت امور زنان به کابینه ج.ا.ا ارایه کرد، حمایت و تمام ادارات دولت را مکلف به اجرای پلان مذکور ساخت. وزارت امور زنان از تحقق پلان متذکره نظارت خواهد کرد. من با توشیح این برنامه استراتیژیک در حقیقت به نقش زنان، حقوق آنها، مکلفیتهای ارگانهای دولتی و طرح وزارت امور زنان صحه میگذارم.

به این منظور به تمام نهاد های دولت جمهوری اسلامی افغانستان، از وزارت خانه ها تا ادارات محلی ولایات هدایت داده می شود که اهداف و ارزشهای پلان کاری ملی برای زنان افغانستان را در پلان ها، بودجه و برنامه های خویش شامل و اجرا نمایند و برای حصول اطمینان از روند تطبیق مکلفیت ها و تعهدات در این راستا در هر شش ماه گزارشهای کاری خویش را از طریق وزارت امور زنان به ریاست جمهوری دولت اسلامی افغانستان ارایه نمایند. از نهاد های همکار بین المللی می خواهیم تا دولت و مردم ما را در امر تحقق پلان کاری ملی برای زنان افغانستان یاری رسانند. تطبیق پلان کاری ملی زنان افغانستان وظیفه مهم و وجیبه تاریخی دولت جمهوری اسلامی افغانستان است. اطمینان دارم که با تطبیق آن، شاهد تغییرات محسوس و بنیادی در حیات زنان کشور خویش خواهیم بود."

قشر زن که در برگیرنده همه لايه ها و طبقات جامعه است، در همه ساختارهای جامعه، نهاد هاي دولتي و مدني دخيل و از جامعه جدایی ناپذیرمیباشد، زنان مثل مردان در خانواده، جامعه و دولت خدمت ميكنند، ادارات خدماتی نیز باالمقابل برای آنها خدمت میکنند. خدمت به زنان مربوط یک، یا دو اداره نه، بلکه همه ادارات می شود. ادارات خدماتی مصروف کار برای زنان و مردان اند. وزارت امورزنان، نمی تواند، موازی با ادارات خدماتي عام، ادارات مشابه و مماثل جداگانه خاص برای زنان داشته باشد. زنان مثل مردان به خدمات صحي، تعليمي، تحصيلي، امنيتي، ترانسپورتی، حقوقی و سایر خدمات اجتماعی مثل آب و برق، مکتب و شفاخانه ضرورت دارند. وزارت امور زنان نمي تواند، اداره های ویژه خدماتی در همه عرصه های متذکره برای زنان داشته باشد، انتظام ادارات خدماتی کاملاً جداگانه برای زنان مثل ترانسپورت، محکمه، حوزه امنیتی، ترافیک، گمرک، بانک و غیره باعث انشعاب و تجزیه جامعه و دولت می شود. خصوصیات جامعه ما، در برخی ساحات ایجاب می نماید تا خدمات در سطح توزیع مثل شفاخانه و مکتب طور جداگانه ارائه گردد، میکانیزمهای اصلی، تشکیلات و بودجه واحد خواهد بود.

وزارت امور زنان، ارگان اجرایوی- نظارتی و قسماً خدماتی است. این وزارت برای ایفای نقش خویش ریاست های امور زنان ولایات را دارد. تشکیلات آن تا ولسوالی ها توسعه خواهد یافت. وزارت امور زنان اساساً به ارائه خدمات کالایی طرف نیاز جامعه و یا زنان مکلف نیست، اما بعض خدمات نو، غیر مروجه و انکشافی را به شکل پروژه های کوچک در صورتی که مداخله در امور دیگران نباشد، طرح و تطبیق می نماید، طوری  که از نقش اصلی خویش در مسیر نظارت از پالیسی های جندر دور نگردد. پرداختن به پروژه های نمونه و آزمایشی یک انگیزه مثبت، رهنما و سرمشق خوب برای ادارات دیگر است که وزارت امور زنان اکثراً همچو پروژه های محدود و موقتی را بعد از آزمایش موفقانه غرض تعمیم به ادارات مربوطه محول می سازد.

این وزارت امورزنان، ارگان خدماتی در کدام عرصه خاص نیست و در امور ادارات خدماتي مداخله نمی کند. الترناتیف و عوضی آنها نه، بل همکار آنهاست. این وزارت منحیث همکار تخنیکی ادارات خدماتی از چگونگی ارائه خدمات برای زنان نظارت می نماید و برخي پروژه هاي خدماتي را براي زنان نیز طراحي و به منظور نتيجه گيري و تعميم بعدي آن به صورت آزمايشي پيش ميبرد.اين يك كارمحدود و موقتي است که منحیث سرمشق و همکاری تخنیکی ارائه می شود. ولی پرداختن وسیع و دایمی به چنین پروژه های خدماتی، با مأموریت این وزارت همخوانی ندارد. مأموريتش تغيير ذهنيت منفی افراد جامعه نسبت به نقش و موقف زن و تغییر مسیر تاريخ مردسالاري است، بيشترمصروف فعاليت های روشنگري میباشد. طوری که قبلاً یادآور شدیم، وزارت امور زنان، پاليسي هاي دولت را در قبال زنان تهيه و تدوين مي نمايد و از چگونگي تطبيق آن برحسب ارتباطات بين الوزارتي، نظارت مي كند و در مورد تغییر و بهبود وضعیت زنان نزد دولت، گزارشده میباشد. چنانچه در ماده سوم مقرره تنظیم اجراآت و فعالیتهای وزارت امور زنان تذکر داده شده است:

" وزارت امور زنان از تطبیق مشی سیاسی و اجتماعی دولت جهت تأمین و توسعه حقوق مشروع زنان در کشور و رعایت قانونیت در زندگی آنها در ساحه فعالیت خویش مسوؤل میباشد."

مکلفیت های وزارت امور زنان در قانون منع خشونت علیه زن نیز که در چهار فصل و 44 ماده سال 1389 توشیح شده، نیز تصریح گردیده است.

دایرۀ خدمت برای زنان خیلی وسیع است و اکثریت ادارات را در بر می گیرد. این وزارت  برخی پروژه های انکشافی را انتخاب می نماید. چنانچه حالا مصروف ارائه برخی خدمات در راستای ارتقای سطح آگاهی حقوقی و قانونی، ظرفیت های سیاسی و سازمانی، مشوره های حقوقی، تدارک کاریابی و آموزش مهارت های حرفوی، بازاریابی برای محصولات زنها و حمایت از زنان آسیب پذیر در مراکز حمایوی از طریق راه اندازی کمپاین ها، تهیه و چاپ نشریه ها، اعمار باغهای زنانه، تدویر ورکشاپ ها و سیمینار ها، ایجاد انستیتوت های جندر و دیزاین، تدارک نمایشگاه ها، بررسی قضایا و شکایات زنان و سرپرستی خانه های امن می باشد.



مسوده راهکار بورد مشورتی زنان افغانستان در وزارت امور زنان

 

بورد مشورتی زنان، در وزارت امور زنان به اساس استراتیِژی وزارت امور زنان به منظور ارایه مشورت ها در جهت طرح برنامه های مفید در روشنی پالیسی های این وزارت و تعیین شاخص های کاری مبرم و در یافت کاستی، چالش ها در تطبیق استراتیژی وزارت امور زنان، این وزارت راهکاری می نماید.

بورد مشورتی زنان دارای اهداف و مقاصد، مقدمه:

وظایف بوده و درجهت رسیدن به این اهداف مقاصد، تشکیلاتی این بورد مشورتی در راهکارذیل تعیین گردیده مشخصات اعضای بورد مشورتی زنان افغانستان، و میکانیزم عضویت این بورد با تعداد اعضا نیز در راهکار پیشبینی می گردد.

اهداف و مقاصد:

بورد مشورتی دارای اهداف ذیل است:

  1. بهبود وضعیت اقتصادی، معیشتی، صحی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی زنان
  2. تعیین شاخص های کاری شعبات ذیربط در مطابقت با استراتیژی ها و پالیسی ها وزارت زنان
  3. شناسایی چالش ها احتمالی و اتخاذ تدابیر جهت رفع نواقص در طرح پالیسی و برنامه های کاری
  4. ایجاد هماهنگی میان وزارت امورزنان، و نهاد های جامعه مدنی، مجلسین شورای ملی و سایر ارگان های ذیربط  دولت در رابطه به بهبود و ضعیت زندگی زنان در افغانستان
  5. تشخیص و معرفی زنان با درایت و متخصص برای مدیریت بهتر اجرایوی در دستگاه دولت

تشکیل وساختار بورد مشورتی زنان:

اعضای این بورد را زنان فعالدر عرصه حقوق زن، اعضای زن در شورای ملی کشور و اعضای شناخته شده و فعال جامعه مدنی تشکیل می دهد که تعداد مجموعی بورد پنجاه تن می باشد و عضویت در بورد افتخاری بوده و هیچ امتیاز مادی ندارد.

اعضای بورد باید دارای شرایط ذیل باشند:

  1. داشتن تابعیت افغانستان
  2. داشتن شهرت نیک
  3. داشتن تحصیلات عالی به درجه لسانس یا بالاتر از آن و عدم محکومیت به مجازات توسط  محاکم
  4. داشتن حداقل پنج سال تجربه کاری در عرصه های مختلف اجتماعی

بورد دارای هیئت مدیره بوده، هیئت مدیره بورد از بین اعضای مؤسس انتخاب، و اعضای بورد باید دارای صفات ذیل باشد:

  • سه تن حقوقدان
  • دوتن از زنان فرهنگی
  • باقی اعضای بورد دارای تحصیلات عالی و پنج سال تجربه کاری باشد

جلسات بورد مشورتی:

  1. هیت مدیره بورد در هر یک ماه به صورت حتمی تدویر جلسه نماید و در صورت لزوم دید وزارت امور زنان در حالات ضرورت جلسات فوق العاده خود را دایر نماید.
  2. جلسات عمومی بورد مشورتی در هرسه ماه یکبار

این راهکار بعد از تصویب بورد مشورتی مرعی الاجرا می باشد.